Stan posiadania

Zagadnienia związane ze stanem posiadania i obrotem nieruchomościami są dość skomplikowane ze względu na wychodzące z wielu urzędów różnorodne interpretacje przepisów prawa. Również w odniesieniu do gospodarki w Lasach Państwowych podanie wykładni prawnych jest dość ryzykowne. Właśnie interpretacja przepisów wywołuje wśród specjalistów najwięcej dyskusji. Szczególnie dużo uwag dotyczy interpretacji ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa ta spowodowała, że miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed 1995 r. straciły moc z końcem ub.r. (obecnie ponad 80 proc. gmin w Polsce nie ma aktualnych planów zagospodarowania przestrzennego), a brak tych dokumentów uniemożliwia wchodzenie z nowymi inwestycjami na tereny leśne.
W świetle obowiązujących przepisów nie ma możliwości wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzji o warunkach zabudowy dla gruntów leśnych, jeśli w dotychczas obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego nie było zgody na zmianę przeznaczenia tych gruntów na cele nierolnicze i nieleśne. W ministerstwach infrastruktury a także gospodarki i pracy trwają już prace nad nowelizacją tej ustawy. Pojawił się również problem udostępniania lasów na cele inwestycyjne niewymagające w planach zagospodarowania przestrzennego zmian przeznaczenia gruntów leśnych i wyłączania ich z produkcji. Dotyczy to głównie inwestycji o charakterze liniowym (np. wodociągi, światłowody itp.), zajmujących pas gruntu węższy niż 2 m. Konieczne jest ustalenie jednolitego sposobu udostępniania terenu na czas inwestycji.
 
Nowe instrukcje, nowe zasady, modyfikacja SILP
Zmiany wprowadzone nową Instrukcją Urządzania Lasu (IUL), Zasadami Hodowli Lasu czy Instrukcją Ochrony Lasu spowodowały konieczność modyfikacji Systemu Informatycznego Lasów Państwowych (SILP). W nowym module „Gospodarka Leśna” pojawiły się nowinki w zakresie prowadzenia stanu posiadania w nadleśnictwie. Można np., co dotychczas było niemożliwe, prowadzić rejestr oraz ewidencję gruntów bez ich wpływu na opis taksacyjny. Podstawowym elementem w ewidencji jest rodzaj użytku na działce. Istnieje przy tym możliwość prowadzenia rejestru dla działek mniejszych niż 50 m kw., gdyż została zniesiona dla nich tzw. kontrola logiczna.
 
Współwłasność a planowanie
Sporo problemów stwarzają grunty będące we współwłasności. Zgodnie z zarządzeniem dyrektora generalnego LP nr 36 z 2004 r. powierzchnie będące współwłasnością nie są elementem planowania urządzeniowego, a ich ujęcie dla celów ewidencyjnych może mieć miejsce po podsumowaniu danych inwentaryzacyjnych i zestawień planu urządzenia lasu. Powierzchnię działki w rejestrze gruntów należy podawać w całości, wraz z ułamkiem określającym jej udział. Nie można w danych ewidencyjnych podawać wielkości przybliżonej. W przypadku współwłasności, przy sporządzaniu zestawień zbiorczych danych objętych ewidencją gruntów, należy dla celów statystycznych wykazywać powierzchnię zredukowaną.
W Lasach Państwowych 51 proc. ogólnej powierzchni leśnej zajmują lasy ochronne. Niezbędna jest weryfikacja zarówno obszaru jak i granic tych lasów, przy uwzględnieniu ograniczeń gospodarczych związanych z realizacją funkcji, jakie pełnią. Potrzeba przy tym lepszego obiegu oraz jakości dokumentacji do zatwierdzania lasów ochronnych. Tworzenie coraz to większej liczby gospodarstw specjalnych, a co za tym idzie obszernych programów ochrony przyrody, nie jest w niektórych przypadkach konieczne.
 
Ile obrębów?
Zdaniem niektórych specjalistów, jeśli nie ma przyrodniczych czy ekonomicznych przesłanek, o potrzebie istnienia obrębu leśnego w Lasach Państwowych można dyskutować podczas obrad I Komisji Techniczno-Gospodarczej. W poprzednich latach obręby często tworzono biorąc pod uwagę zmiany w podziale administracyjnym kraju lub przesunięcia granic nadleśnictw. Kwestia ta z pewnością wywoła dyskusję w gronie leśników. Może być nawet traktowana jako swego rodzaju zamach na tradycję, np. przez wymazywanie z pamięci historycznych nazw nadleśnictw.
 
Przekazywanie i udostępnianie danych
W związku z modernizacją SILP-u, pozostaje problem przekazywania danych urządzeniowych, które nie zostały jeszcze wykonane w programie TAKSATOR. Blisko końca są prace mające na celu stworzenie programów komputerowych dotyczących ekspertyzy ekonomicznej oraz średniookresowego planu cięć nadleśnictwa.
Od pewnego czasu Lasy Państwowe podlegają prawu zamówień publicznych. Dlatego też konieczne jest wyjaśnienie, jak zakwalifikować prace urządzeniowe czy też siedliskowe do odpowiedniego rodzaju działalności określonej w tzw. słowniku zamówień publicznych CPV (Wspólny Słownik Zamówień).
Udostępnianie danych podmiotom spoza Lasów musi podlegać pełnemu nadzorowi i mieć formę umowy cywilno-prawnej. Dane mogą być udostępnione tylko na wniosek podmiotu wyrażony pisemnie, z podaniem celu ich wykorzystania. Konieczne jest określenie czasu, na jaki mają być udostępnione oraz zakresu ich dalszego przetwarzania. Korzystający z danych musi podać źródła ich pochodzenia. Z pewnością najbardziej drażliwym punktem jest konieczność opłaty za udostępnianie. Trzeba uwzględniać wkład wniesiony w wytworzenie danych bądź ich wartość rynkową biorąc pod uwagę produkty konkurencyjne, czy też wielkość popytu. W przypadku LP najczęstszym użytkownikiem danych są jednostki edukacyjne i naukowe, stąd dla instytucji stale współpracujących z Lasami przewidziane są zniżki.
 
Monitorować zmiany w prawie
Wraz z włączeniem Polski w struktury Unii Europejskiej prace legislacyjne uległy przyspieszeniu, co nierzadko rzutuje na jakość przepisów. W kolejnych aktach prawnych zdarzają się np. próby „przemycenia” zapisów niekorzystnych dla polskich lasów. Taką była choćby niedawna propozycja wyłączenia lasów znajdujących się w granicach administracyjnych miast spod ochrony, jaką daje ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W skali Lasów Państwowych oznaczałoby to ponad 317 tys. ha lasów, które w planach zagospodarowania przestrzennego w łatwy sposób byłyby przeznaczane na cele nierolnicze i nieleśne oraz wyłączane bez należności i opłat rocznych z produkcji leśnej. Mimo zaliczenia państwowych lasów do strategicznych zasobów naturalnych kraju, które dzięki ustawie z 6 lipca 2001 r. nie podlegają przekształceniom własnościowym, nadal trzeba liczyć się z zagrożeniami. Przy ciągłych zmianach w przepisach prawnych śledzenie tych zmian jest więc niezbędne.

PIOTR MŁYNARCZYK
Wydział Stanu Posiadania
DGLP