Deklaracja Krakowska PTL

Deklaracja Krakowska Polskiego Towarzystwa Leśnego

Uczestnicy uroczystości jubileuszowych z okazji 125-lecia działalności Polskiego Towarzystwa Leśnego i 100. rocznicy I Ogólnego Zjazdu Polskich Leśników w 1907 r, w Krakowie oraz sesji naukowej „Wyzwania przyszłości polskiego leśnictwa" towarzyszącej 107 Zjazdowi Delegatów Oddziałów PTL - które odbyły się w dniach 6-7 września 2007 roku w Krakowie - pragną przypomnieć społeczeństwu, że lasy są nierozłącznie związane z historią i przyszłym rozwojem naszego kraju, gdyż:

• pełnią funkcje ochronne, stabilizują obieg wody, chronią glebę przed erozją, kształtują klimat i skład powietrza atmosferycznego, są dominującym miejscem bytowania rodzimych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i mikroorganizmów, są znaczącym i bezcennym elementem ojczystego krajobrazu,
• pełnią funkcje produkcyjne, dostarczając surowców i półproduktów przemysłowych oraz spożywczych, jak: drewna, owoce, grzyby, zioła lecznicze,
• kształtują korzystne warunki dla zdrowia, turystyki i wypoczynku społeczeństwa, wzbogacają rynek pracy, służą rekultywacji terenów zdegradowanych i poprzemysłowyeh oraz zagospodarowaniu gruntów nieprzydatnych rolnictwu,
• pełnią ważną rolę w ochronie przyrody, rozwoju kultury, nauki, oświaty, edukacji ekologicznej społeczeństwa oraz obronności państwa.

Gospodarowanie ekosystemami leśnymi poprzez realizację trwałej, zrównoważonej, wielofunkcyjnej gospodarki ma znaczenie strategiczne dla bezpieczeństwa środowiskowego państwa, ale także dla kształtowania międzynarodowej solidarności społecznej, przez realizację zasad ekorozwoju oraz wypełnianie konwencji i zobowiązań międzynarodowych oraz dyrektyw i przepisów prawnych Unii Europejskiej.

Mamy świadomość poważnych zagrożeń dla ekosystemów leśnych powodowanych przez klęski żywiołowe oraz bezpośrednią i pośrednią działalność człowieka, w postaci: przemysłowych i komunikacyjnych zanieczyszczeń powietrza; zmniejszania się zasobów wodnych, w tym obniżania się poziomu wód gruntowych; wpływu na gleby leśne zanieczyszczeń rzek i jezior; wzrostu zagrożenia pożarowego lasu; wzmożonej penetracji lasów przez ludzi i związanego z tym zaśmiecania lasów; niekiedy nadmiernego pozyskiwania płodów runa leśnego; kłusownictwa i kradzieży drewna; wzrastającej podatności drzewostanów na choroby i szkodniki; skutków susz, powodzi i huraganów oraz innych anomalii pogodowych.

Przeciwdziałanie zagrożeniom trwałości i zdrowotności lasów wymaga pomocy i współpracy całego społeczeństwa - dzieci, młodzieży i dorosłych, wszystkich środowisk, resortów, jednostek administracji państwowej i samorządowej. Wyłącznie własnymi środkami służb leśnych nie da się powstrzymać degradacji środowiska leśnego. Apelujemy w związku z tym o: wysoką kulturę zachowania się w lasach, przestrzeganie obowiązujących przepisów, powstrzymanie się od zaśmiecania lasu i wypalania traw, udział w zalesianiu i zadrzewianiu kraju, ochronę leśnej przyrody.

Zapewnienie w przyszłości polskim lasom i ojczystej przyrodzie możliwości realizacji licznych funkcji oraz zaspokojenia potrzeb i oczekiwań społecznych przez leśnictwo wymaga spełnienia określonych warunków oraz wprowadzenia różnorodnych rozwiązań w krótko i długoterminowej perspektywie, zarówno w sferze polityki leśnej państwa, jak i w relacjach między leśnictwem a jego otoczeniem społecznym oraz w sferze wewnętrznej gospodarki leśnej. Do ważniejszych problemów i potrzeb ich rozwiązań, należą:

1. W zakresie polityki leśnej państwa:

• zachowanie państwowej własności lasów zarządzanych przez organizację gospodarczą Państwowe Gospodarstwo Leśne „Lasy Państwowe",
• zapewnienie leśnictwu właściwego i trwałego miejsca w strukturach administracyjnych państwa,
• stworzenie lepszych warunków, sprzyjających wykonywaniu przepisów prawa leśnego przez właścicieli lasów prywatnych, poprzez doskonalenie nadzoru i doradztwa, udzielanie pomocy finansowej oraz wspieranie zrzeszeń leśnych, a także włączenie leśnictwa prywatnego w system Narodowego Programu Leśnego,
• zbudowanie sprawnego systemu planistyczno-prognostycznego w leśnictwie dostarczającego informacji na potrzeby prowadzenia zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki leśnej oraz sprawowania nadzoru państwa nad lasami,
• kontynuowanie i aktywizację programu zwiększenia lesistości kraju,
• zaliczanie wartości pozaprodukcyjnych funkcji lasu oraz akumulacji masy drewna na pniu do wartości produktu krajowego brutto,
• urynkowienie przedsięwzięć związanych z redukcją emisji CO2 i pochłanianiem węgla przez ekosystemy leśne,
• sprzyjanie rozwojowi nauk leśnych i leśnych placówek badawczych,
• zwiększanie roli społeczeństwa, w tym towarzystw naukowych i leśnych związków
• zawodowych w procesie tworzenia i opiniowania polityki leśnej oraz jej realizacji,
• tworzenie struktur i mechanizmów sprzyjających lepszemu współdziałaniu leśnictwa z
• władzami samorządowymi,
• wzmocnienie wpływu najwyższych władz państwa na sprawy realizacji przez Lasy Państwowe polityki gospodarczej i polityki ekologicznej, a zwłaszcza „Polityki leśnej państwa", utrzymanie fundamentalnej zasady samofinansowania się leśnictwa, co wymagać będzie ekonomicznego wspierania pozaprodukcyjnych funkcji lasu.

2. W zakresie współpracy ze społecznym i gospodarczym otoczeniem leśnictwa:

• stwarzanie mechanizmów zapewniających właściwe relacje cen i kosztów w ramach całego łańcucha produktów pochodzenia leśnego, a także poszukiwanie dodatkowych źródeł finansowania gospodarki leśnej, w tym również wzmożenie podaży pozaprodukcyjnych funkcji lasu,
• uznanie trwałego i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej za jedną z form współczesnej ochrony przyrody, jak również faktu znaczącego udziału leśnictwa w obszarowej, indywidualnej i gatunkowej ochronie przyrody, a także uznanie za ustawową formę ochrony przyrody w lasach tzw. ochrony wielkoobszarowej wraz z „Programami ochrony przyrody" stanowiącymi integralną część operatów urządzania lasu,
• włączenie Lasów Państwowych w nurt działalności leśnej Unii Europejskiej i zwiększenie możliwości korzystania z różnorodnych programów rozwojowych,
• zwiększenie udziału terenowych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych w aktywizacji obszarów wiejskich i realizacji programów regionalnych, między innymi poprzez zwiększenie szans rozwoju sektora usług leśnych,
• poszerzenie dotychczasowych metod pracy instytucji leśnych i ich kompetencji w zakresie kreowania publicznych funkcji lasu i zapobiegania potencjalnym konfliktom na tle odmiennych sposobów użytkowania lasów przez różne grupy społeczeństwa,
• wypracowanie zasad zagospodarowania ekosystemów leśnych na obszarach europejskiej sieci ekologicznej NATURA 2000,
• rozwijanie metod, środków i obiektów edukacji leśnej społeczeństwa, obejmowanie coraz szerszych kręgów dzieci i młodzieży procesem dydaktycznym, pełniejsze wykorzystywanie doświadczenia leśników w prowadzeniu edukacji ekologicznej społeczeństwa,
• przeprowadzenie kampanii społecznych, w tym marketingowych oraz stymulowanie aktywności leśników w celu uzyskania większego wsparcia społeczeństwa w realizacji założeń polityki leśnej, a zwłaszcza ze strony polityków i parlamentarzystów.

3. W zakresie wewnętrznej administracji leśnictwa:

• śledzenie i przygotowanie gospodarki leśnej do ewentualnych zmian klimatu i zjawisk globalizacyjnych,
• stałe doskonalenie planów i programów oraz warunków nauczania w średnim i wyższym szkolnictwie leśnym, aby uzyskiwać nowe kadry o najwyższych kwalifikacjach,
• powołanie zespołu naukowego monitorującego rozwój i problemy leśnictwa w krajach Unii Europejskiej i na świecie oraz śledzącego zagrożenia i przyszłościowe wyzwania dla lasów,
• poznanie i skwantyfikowanie zależności przyczynowo-skutkowych miedzy strukturą lasu i poziomem świadczonych przez niego funkcji, co powinno prowadzić do wypracowania metod rozważnego wykorzystywania i alokacji funkcji lasu na wzór metod regulacji użytkowania drzewostanów,
• zwiększenie regionalnej i lokalnej samodzielności decyzji oraz odpowiedzialności za właściwe gospodarowanie ekosystemami leśnymi z uwagi na ich regionalne zróżnicowanie pod względem różnorodności i społeczno - gospodarczego znaczenia, odejście od nadmiernej centralizacji,
• poszukiwania nowych technologii i metod zagospodarowania drzewostanów oraz ochrony i kształtowania różnorodności biologicznej z wykorzystywaniem najnowszych zdobyczy nauki i wiedzy leśnej, biologicznej i technicznej,
• kierowanie się w doborze kadr leśnych przede wszystkim kwalifikacjami zawodowymi, wiedzą, doświadczeniem i umiejętnością kierowania zespołami pracowników, a nie kryteriami pozamerytorycznymi.

Warunkiem powodzenia realizacji powyższych zamierzeń polskiego leśnictwa i sprostania nadchodzącym wyzwaniom, jest uwzględnienie w codziennej działalności zasad wzrostu, konkurencyjności i spójności w ramach ogólnych zasad ekorozwoju. Generalnym wyzwaniem rozwoju leśnictwa jest opracowanie długookresowej wizji w efekcie szerokiej, społecznej debaty, a później skonstruowanie strategii i szczegółowych planów działania, nowych elementów do założeń polityki leśnej państwa.

Wszystkim ludziom powinno towarzyszyć poczucie odpowiedzialności za losy świata i życia na Ziemi, dla obecnych i przyszłych pokoleń. Niezwykle ważną rolę w funkcjonowaniu i stanie biosfery odgrywają ekosystemy leśne. Stąd my leśnicy, w sposób szczególny jesteśmy odpowiedzialni za stan naszych lasów i całego środowiska przyrodniczego.

Sto lat temu na zakończenie I Ogólnego Zjazdu Leśników Polskich opublikowano krótką odezwę do „Braci Leśnej". W jej zakończeniu zawarto zdanie „Trzeba nam w czyn zmienić słowa i obietnice! A więc Bracia do pracy!”.

Czekają nas liczne wyzwania dla dobra polskich lasów i ojczystej przyrody. Członkowie Polskiego Towarzystwa Leśnego zgłaszają gotowość do uczestnictwa w ich rozwiązywaniu.

Kraków, 7 września 2007 roku
Auditorium Maximum Uniwersytetu Jagiellońskiego